Joost Callens: “De zoektocht naar jezelf stopt nooit”

 

Joost Callens is CEO en voorzitter van Durabrik Group. Callens is ook voorzitter van de Confederatie Bouw Woningbouwers, lid van verschillende raden van bestuur en fervent supporter van Club Brugge. Maar toch vindt hij nog de tijd om de jongste jaren steeds meer naar voor te treden als verpersoonlijking van een nieuw soort leiderschap. Hij is ervan overtuigd dat leiders niet alleen het recht hebben maar ook de plicht om in de spiegel te kijken, en om niet bang te zijn om voor hun kwetsbaarheid en onzekerheid uit te komen. Die

 kwetsbaarheid durven toegeven is ook een bron van kracht, creativiteit, daadkracht en energie die tot successen kan leiden 
. Het is dan ook geen toeval dat hij een boek schreef met de titel “De kwetsbare leider”.




Na het verschijnen van zijn boeken ‘Sterke Verhalen, Sterke Leiders’ en ‘RAAK!’ deed Raf Stevens vele interviews met leiders. Alle verhalen staan op www.rafstevens.be en op de blog www.watisjouwverhaal.be.

Meer info

Enkele weken voor de officiële lancering ervan mochten ook wij in zijn permanent zoekende ziel kijken. We zagen er natuurlijk het beeld dat ongetwijfeld overeenstemt met de zoekende en kwetsbare leider die hij is, maar we probeerden toch verder te kijken. “Het heeft van mij moed gevergd om in een bedrijf in de bouwsector, die toch een heel mannelijk karakter heeft, te proberen een veranderingscultuur tot stand te brengen die begon met een zoektocht naar mezelf”, legt hij uit, “maar ik ben toch heel blij dat ik dat gedaan heb”, zegt hij. “Onze resultaten hebben er alvast niet onder geleden.

Ik wil enorm veel aandacht hebben voor verbinding, maar wil daar ook onmiddellijk daadkracht aan koppelen. We zijn geen vzw. Er is permanent daadkracht nodig om winst te maken. 

Levenslang puber?

Enkele jaren geleden trok Joost Callens met zijn management te voet naar Santiago de Compostela. Dat was voor hem een bijzonder inspirerende ervaring. Ondertussen hebben ook tientallen medewerkers van zijn bedrijf de camino gelopen. Hij vertelt veel en graag over hoe diepgaand die ervaring voor hem was. Zijn hang naar zelfontwikkeling, zijn bijna permanente introspectie en de vele opleidingen die hij al heeft gevolgd, zijn kenmerkend voor zijn persoonlijkheid, maar zijn geen uiting van grote twijfel. Het is juist vanuit de overtuiging dat leiders zichzelf in vraag moeten stellen om voor veranderingen te kunnen zorgen dat hij aan al die aspecten zoveel aandacht besteedt. In een twee uur durend gesprek gaf hij ook zijn drijfveren en zijn dieper liggend verhaal prijs. Zijn echte “why” om het met de woorden van Simon Sinek te zeggen. 

 “Alles is eigenlijk begonnen op een congres rond waardengedreven leiderschap in Antwerpen” 
, zegt Joost Callens. “Toen ik er Richard Barrett hoorde zeggen dat organisaties onmogelijk kunnen veranderen als de leider zelf niet verandert, was dat voor mij een enorme eye-opener.” Barret is inderdaad niet de eerste de beste. Als topman van het Barrett Values Center ontwikkelde hij het CTT-model, waarbij die letters staan voor Cultural Transformation Tools. Ondertussen is het model wereldwijd in meer dan 60 landen bij meer dan 5.000 organisaties gebruikt in veranderingsprocessen. Het feit dat Joost Callens aanwezig was op dat congres, zegt natuurlijk ook veel over de man. “Ik kan dat moeilijk duiden”, zegt hij, “maar als ik terugkijk op mijn kinderjaren en jeugd, weet ik dat ik bijvoorbeeld enorm genoot van de zogenaamde crea-wandelingen bij de jeugdbeweging. Het staat voor creatief tot rust komen in de natuur. Toen moeten wellicht al de kiemen gelegd zijn voor mijn enthousiasme voor de camino. In de humaniora was ik wellicht ook één van de weinigen die uitkeek naar de zogenaamde bezinningsdagen omwille van datgene waarvoor ze bedoeld waren: weg van de school op een andere manier andere klasgenoten leren kennen, andere dingen doen dan anders, stilte inbouwen. De klasgenoten vonden het fijn om geen les te hebben, ik keek uit naar die bezinning. Ik heb er kennelijk al altijd nood aan gehad om me los te kunnen maken van de realiteit om er verbondenheid mee te creëren.
Er zit duidelijk nogal wat spiritualiteit in me.
 En dat heb ik tijdens de puberteit goed ervaren. Eigenlijk is de puberteit een fantastische periode. Niet zozeer om te rebelleren tegen de gevestigde orde, maar vooral omdat het de tijd is waarin je jezelf het meest ontwikkelt tot wie je bent en wordt. Als je alleen naar dat aspect kijkt, zou het leuk zijn als we met zijn allen ons hele leven puber konden zijn.”

Een hang naar avontuur

De CEO van Durabrik houdt van reflectie en stilte, maar heeft tegelijk een enorme hang naar avontuur. Dat blijkt uit het feit dat hij enkele jaren geleden ook met diverse ondernemers in het zog van poolreiziger Dixie Dansercoer deelnam aan een tocht naar de Noordpool, die hij echter vervroegd moest afbreken wegens het gevaar op het afvriezen van de vingers.

“Naar de Noordpool gaan was altijd al een jongensdroom”
, zegt hij daarover. “Toen ik in Jobat een oproep zag van Dansercoer om ondernemers mee te krijgen, heb ik meteen gereageerd. In eerste instantie lukte het niet, maar later heb ik een team van andere managers samengesteld om de tocht na enkele jaren voorbereiding toch te kunnen doen.” Het tekent Joost Callens ten voeten uit. Onder zijn imago van zachte en charismatische man, die zoals hij zelf zegt elke meeting begint met een “check in”- een vraag naar het welbevinden van de deelnemers – schuilt ook een grote koppigaard. “Het klopt wel dat ik als ik een doel voor ogen heb, er absoluut wil voor gaan”, zegt hij daarover. “Al zou ik, met wat ik nu weet, de Noordpooltocht niet meer opnieuw doen. Ik heb meoten opgeven omdat ik bij -43 graden mijn vingers dreigde te verliezen. Kennelijk is mijn lange lijf niet tegen dergelijke extreme koude bestand.” Dat hij verwijst naar de puberteit als periode waarin mensen zich ontwikkelen en dat hij zich  “Michael Strogoff, de koerier van de tsaar”, herinnert als de televisiereeks die zijn absolute favoriet was, geeft alleszins aan dat ook in de volwassen Joost Callens ondanks alle opleidingen die hij heeft gevolgd en ondanks alle ervaringen, nog altijd heel nadrukkelijk een jongetje zit van pakweg veertien jaar. De reeks waar Callens naar verwijst is gebaseerd op een boek Jules Verne dat een spannende tocht beschrijft door tsaristisch Rusland. De hoofdpersoon, een 30-jarige militair, wordt door de tsaar gevraagd een boodschap naar diens broer te brengen in het verre Irkoetsk en daarbij tal van moeilijkheden moet overwinnen en uiteindelijk dus een heldentocht onderneemt. Ook zijn absolute lievelingsfilm of all times gaat trouwens over een heldentocht, maar dan één van een beroemde man die terugkeert naar zijn roots en daarbij zichzelf als het ware opnieuw ontdekt. Het gaat om As it is in Heaven, een Zweedse film van Kay Pollak uit 2004.  Het verhaal gaat over Daniël Daréus (Michael Nyqvist), een bekende dirigent van middelbare leeftijd, die tijdens zijn drukke carrière een hartaanval krijgt. Omdat hij het rustig aan moet doen besluit hij terug te keren naar zijn geboortedorp in het noorden van Zweden. Hij gaat in het oude schoolgebouw wonen.Doordat hij onder een artiestennaam terugkeert, herkent niemand hem als het veel gepeste jongetje van vroeger: iedereen kent hem slechts als de bekende topdirigent. Na allerlei intriges wordt hij er “dorpsdirigent” en hij leidt zijn koor naar succes bij een grote zangwedstrijd.

Joost Callens

Liever impact dan macht

De tocht die hij zelf onderneemt ziet hij niet als een heldentocht. “Ik kijk gewoon naar het ruimere plaatje”, zegt hij “en zie een wereld die veel vragen oproept. Ik ben niet iemand die in staat is om daar zomaar overheen te stappen.

Als ik zie dat multinationals zoals Starbucks allerlei trucjes hanteren om toch maar geen of zo min mogelijk belastingen te betalen, dan kan ik mij daar verschrikkelijk in opwinden.
Ik blijf het eigenaardig vinden dat dit niet meer protest oproept, en dat er tientallen gelijkaardige verhalen zijn waarin alles draait rond geld en macht. Eigenlijk is het wraakroepend dat er een organisatie als Greenpeace moet bestaan om allerlei wantoestanden aan te klagen. Het is gewoon mijn overtuiging dat bedrijfsleiders ook maatschappelijke verantwoordelijkheid dragen. Als we allemaal ons steentje bijdragen, dan kunnen we echt van de wereld een betere plaats maken. Op dat vlak zijn de sociale media een zegen. Daardoor is het volgens mij mogelijk om sneller zaken in beweging te zetten. Toen de fiscale constructies van Starbucks uitlekten, kwam er mede dankzij de sociale media een hele beweging op gang om daar geen koffie mee te gaan drinken. Op dat vlak geloof ik echt in de kracht van de massa. We zullen die in mijn ogen ook echt nodig hebben, want er is nog ontzettend veel te doen, ook om naar een menselijker leiderschap te gaan.
Ik zie rondom mij nog ontzettend veel oude denkpatronen, autoritair leiderschap en traditionele gewoontes die volgens mij moeten doorbroken worden.
Ik zie het voor een stukje als mijn missie om daar een bijdrage aan te leveren. Ik probeer een beetje impact te krijgen om mensen te doen nadenken over waar we mee bezig zijn, over de fouten die we met zijn allen maken, over hoe we die kunnen verbeteren en over hoe we kunnen werken aan duurzaamheid. Impact is voor mij veel belangrijker dan macht.
Ik probeer dan ook zoveel mogelijk andere leidinggevenden bewust te maken dat ze geen angst mogen hebben om te veranderen en niet bang moeten zijn om hun machtspositie te verliezen. 

De zes bouwstenen van leiderschap

Joost Callens is er zich echter bijzonder goed van bewust dat ook impact gepaard gaat met leiderschap. “Zoals ik al zei”, geeft hij aan, “heeft dat  seminarie met Richard Barrett er mij van bewust gemaakt dat het uiteindelijk de verandering bij de leider is die bepalend is voor de verandering bij een organisatie. Daarom ben ik de jongste jaren ontzettend veel beginnen na te denken over leiderschap.  Voor mij zijn daarin een aantal bouwstenen van wezenlijk belang.” Joost Callens heeft die bouwstenen ook in zijn boek opgesomd en hij staat erop om ze ook tijdens ons gesprek één voor één te overlopen. Het zal geen verwondering wekken dat kwetsbaarheid en authenticiteit voorop staan, maar Callens heeft het ook over de bereidheid om als leider elke dag in de spiegel te kijken en aan jezelf te schaven. Hij vindt dat leiders ook de plicht hebben om een cultuur te installeren waarin successen mogen worden gevierd, maar tegelijk moeten worden gerelativeerd. En hij geeft aan dat leiderschap ook gepaard moet gaan met liefde. “In een businessomgeving is dat misschien een zwaar beladen woord”, zegt hij, “maar ik vind echt dat er hartsverbinding nodig is met de medewerkers om tot resultaten te kunnen komen.” De bouwsteen waar hij het meest bij stil staat is een dubbele: die van verbinding en daadkracht, de twee elementen die ook in een beeld voor het kantoor van Durabrik gesymboliseerd zijn. “Ik heb dat geleerd tijdens een opleiding met paarden”, verklaart hij. “Als deelnemers kregen we de opdracht een paard dat we niet kenden van de weide naar de stal te halen. Sommigen begonnen te trekken te sleuren, maar dat leidde tot geen enkel resultaat. Anderen kozen voor de hele zachte weg en creëerden een echte vriendschapsband met de dieren, maar toen ze probeerden de paarden naar de stal te leiden, bleven de dieren ook stokstijf staan. Die paarden staan voor mij symbool voor de mensen met wie je als leider je organisatie in goede vaarwateren moet leiden op weg naar een duurzame toekomst. Ze geven aan dat er maar één manier is om succes te boeken: de combinatie van verbondenheid en daadkracht. Het gaat om een subtiel evenwicht dat je permanent moet zoeken. Wie enkel aan verbondenheid denkt, zal niet de verwachte resultaten boeken, maar wie enkel aan daadkracht denkt ook niet.  Dat evenwicht probeer ik in en buiten het bedrijf echt dagelijks te bereiken.” Het is ook een boodschap die Joost Callens uitdraagt aan nieuwe medewerkers. “Sommige kandidaten komen hier solliciteren omdat ze veel gelezen hebben over onze mensgerichte aanpak”, zegt hij. “Maar ik maak hen altijd duidelijk dat ook ons gras niet altijd even groen is en dat er ook in ons gras soms wat rosse vlekken zitten.”

Blijven zoeken, leren en veranderen

Joost Callens zegt dat de zoektocht naar zichzelf nooit stopt. Zijn camino, zijn stiltemomenten, zijn Noordpooltocht, zijn Leading by Being-traject… stuk voor stuk zijn het middelen om via een beter inzicht in zichzelf een betere leider te worden, impact te hebben op het leiderschap van anderen en ervoor te zorgen dat ook alle medewerkers van zijn bedrijf leidinggevende capaciteiten ontwikkelen.  “Het is een blijvende zoektocht”, zegt hij. “Niet alleen voor mezelf maar ook voor de mensen in het bedrijf. Vandaar dat we nu ook aan de slag zijn gegaan met de U-theorie van Otto Scharmer. Zijn model geeft inzicht in fases van conversaties voeren, leren en de rol van emoties. Het gaat over leren, loslaten, en de durf om langs het linkerbeen van de U af te glijden tot helemaal onderaan, waar alles eigenlijk chaos is, om dan langs het rechterbeen van de U weer naar boven te klimmen, omdat je in het dal nieuwe zaken hebt gezien en nieuwe dingen hebt geleerd. Het is op die manier dat wij indertijd tot het concept gekomen zijn van een toonzaal die inspiratieruimte wordt. Hadden we het denken daarover op een meer traditionele manier aangepakt dan waren we nooit gekomen tot waar we nu gekomen zijn. Een uitdagend leerklimaat ontstaat alleen wanneer de inhoud van het werk, het proces en de visie worden verbonden met de persoon zelf. Scharmer reikt inzichten en modellen aan die ondersteunend kunnen zijn bij de complexe veranderingen die we volgens mij nodig hebben om ons voor te bereiden op de wereld van de toekomst.”  Die toekomstige wereld houdt Callens alleszins veel bezig. “Ik weet niet of ik er echt van wakker lig”, zegt hij tot besluit, “want ik slaap sowieso niet zo goed. Waar ik wel aan denk is hoe het verder moet met mijn jongste zoon als ik er niet meer ben. Die heeft immers een verstandelijke beperking en kan niet zelfstandig leven. Over de toekomst van het bedrijf maak ik me minder zorgen, omdat ik weet dat hier echt heel veel bekwame mensen aan de slag zijn. Het zijn begrijpelijke reflexen van een man die zachtmoedigheid en kwetsbaarheid predikt als instrumenten om tot harde resultaten te komen, en die in ieder geval de verdienste mag opeisen dat hij al lang voor iedereen doordrongen was van de noodzaak aan innovatie en een andere aanpak sterk met die vernieuwing van zichzelf en van zijn organisatie bezig was.



OVER RAF STEVENS

Raf Stevens (46) heeft ruim twintig jaar ervaring in communicatie. Sinds twaalf jaar is hij zelfstandig actief in business storytelling. Raf ondersteunde al tal van bedrijven en organisaties in het vertalen van strategie- en verandertrajecten naar sterke verhalen. Hij begeleidt ook managers in het succesvol inzetten van hun persoonlijke verhaal. Raf is ook de host van de Story Club podcast, een interviewprogramma over storytelling, communicatie en leiderschap.

Maak kennis

Geef een reactie